ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ - اين مختلفان درين آيت پنج قوم‌اند ، يكى مسلمانان‌اند كه مىگويند كه : اللَّه يكى و موسى ( ع ) و عيسى ( ع ) و محمد ( ص ) رسولان او ، و ديگر جهودان‌اند كه ميگويند : موسى رسول او و عيسى و محمد ( ص ) نه . و سديگر گروه ترسايان‌اند . يك گروه مىگويند كه : عيسى ( ع ) خداست ! و يك گروه مىگويند كه : فرزند است و مادر وى زن ، و محمد ( ص ) پيغامبر نه . آن گه خبر داد از سرانجام اين چهار گروه كه كافرند و آن يك گروه كه مسلمان‌اند : فَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا الآية . . . اما اين چهار گروه كه كافران‌اند فَأُعَذِّبُهُمْ عَذاباً شَدِيداً فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ - ايشان را عذاب كنم عذابى سخت در دنيا بشمشير و گزيت و در آخرت آتش جاويد . وَ أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ اما آن يك گروه كه مسلمان‌اند كه ايشان را ايمان است و عمل صالح . ايمان فعلى باشد از بنده كه مقتضى آن امن بود از عذاب خدا ، و عمل صالح فعلى بود كه مقتضى آن صلح باشد ميان بنده و ميان خدا . فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ ميگويد : جزاء كردار ايشان و ثواب طاعات ايشان بتمامى بايشان رسانيم ، و از مزد كار ايشان هيچ چيز ضائع نكنيم و نكاهيم . همانست كه جاى ديگر گفت : إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا . آن گه گفت : وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ - اللَّه ظلم نه پسندد و ظالمان را دوست ندارد . يعنى كه چون ظلم دوست ندارم بدانيد كه خود نكنم و با خلق خود پيش نگيرم ، كه آن كس كه چيزى دشمن دارد ، خود نكند ؛ خاصه كه از آن مستغنى و بىنياز باشد . ذلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ - حقيقت تلاوت اتّباع است ، يعنى كه خواننده لفظ